Дәрі экспортындағы Инкотермс 2020: EXW, FCA, CIP әлде DAP?

Дәрі экспортында Инкотермс ережесін таңдау суық тізбектегі тасымалды кім ұйымдастыратынын, кеденді кім рәсімдейтінін және тәуекел сатып алушыға қай сәтте өтетінін анықтайды. ICC-тің Инкотермс 2020 жинағында 11 ереже бар: көліктің кез келген түрі үшін жетеуі (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) және тек теңіз бен ішкі су жолына арналған төртеуі (FAS, FOB, CFR, CIF). Дәріні автокөлікпен не әуе жолымен жеткізгенде әдетте бірінші топтағы ережелер қолданылады. АҚШ Халықаралық сауда әкімшілігі атап өткендей, Инкотермс меншік құқығының ауысуын және төлем тәртібін реттемейді, бұлар сатып алу-сату шартында бөлек жазылады.

EXW (Ex Works) сатушыға ең аз міндет жүктейді. ICC түсіндірмесіне сәйкес EXW кезінде сатушы экспорттық кедендік рәсімдеуді ұйымдастыруға міндетті емес, тек сатып алушыға құжат пен ақпарат алуға көмектеседі. ICC экспорттық рәсімдеуде қиындық күтетін сатып алушыларға FCA ережесін таңдауға кеңес береді, онда экспорттық рәсімдеу міндеті мен шығыны сатушыда қалады. FCA бойынша сатушы тауарды сатып алушы тағайындаған тасымалдаушыға тапсырады және тәуекел сол сәтте ауысады. Түркиядан дәрі экспорты İTS хабарламалары мен TİTCK талаптарына байланысты болғандықтан, экспорттық рәсімдерді түрік экспорттаушыда қалдыратын FCA фармацевтикалық жеткізілімдер үшін ыңғайлы таңдау.

CPT және CIP кезінде сатушы баратын жерге дейінгі тасымал шартын жасап, ақысын төлейді, бірақ жеткізу тауар сатушы таңдаған тасымалдаушыға берілген сәтте орындалады. CIP-те сатушы тасымал кезіндегі сатып алушы тәуекелін қосымша сақтандырады, ал Инкотермс 2020 талап етілетін өтемді Institute Cargo Clauses (A) деңгейіне дейін көтерді. ICC-тің 2025 жылғы қаңтардағы ұлттық кедергілер туралы есебіне сәйкес Әзербайжан мен Қазақстанда шетелдік көлік сақтандыруы CIF пен CIP бойынша кіру пунктіне дейін ғана рұқсат етіледі, ел ішіндегі әрі қарайғы тасымалға рұқсат етілмейді. Құны жоғары, температураға сезімтал жүктер үшін полистің қай бөлікті қамтитынын алдын ала нақтылаған жөн.

DAP кезінде сатушы тауарды баратын жерде түсіруге дайын күйде сатып алушының иелігіне береді; DPU-да түсіруді де сатушы жасайды; DDP-де сатушы импорттық кеденді рәсімдеп, баждарды да төлейді. ICC кейбір елдерде шетелдік компанияларға импорттық кеден және салық рәсімдерін жүргізуге тыйым салынатынын, мұндайда DAP не DPU қолайлы екенін атап өтеді. Дәрі үшін бұл аса маңызды: ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексінің 252-бабы дәрі әкелуге құқылы тұлғалардың шеңберін, мысалы, лицензиясы бар көтерме таратушылар мен өндірушілермен шектейді. Қай ереже таңдалса да, температураны бақылау мен ауытқу туралы хабарлау сияқты GDP міндеттері шартта бөлек көрсетілуі тиіс. Жеткізу шарттарын талқылап, ұсыныс алу үшін сайтымыздағы дәрі сұрау формасын толтырыңыз.

Дереккөз: ICC, Incoterms 2020 (iccwbo.org); ICC, National regulatory barriers to the Incoterms 2020 rules, 2025 жылғы қаңтар (library.iccwbo.org); GOV.UK, Incoterms нұсқаулығы (gov.uk); АҚШ Халықаралық сауда әкімшілігі, Know Your Incoterms (trade.gov); ҚР «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» кодексі, 2020 жылғы 7 шілде, № 360-VI.