İlaç İhracatında Incoterms 2020: EXW, FCA, CIP mi DAP mı?

İlaç ihracatında Incoterms 2020 seçimi, soğuk zincir taşımasını kimin organize edeceğini, gümrük işlemlerini kimin yapacağını ve riskin hangi noktada alıcıya geçeceğini belirler. ICC'nin Incoterms 2020 setinde 11 kural bulunur: her taşıma türü için yedi kural (EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP) ve yalnızca deniz ve iç su yolu için dört kural (FAS, FOB, CFR, CIF). Karayolu ve havayoluyla yapılan ilaç sevkiyatlarında genellikle ilk gruptan seçim yapılır. ABD Ticaret Bakanlığı'nın da hatırlattığı gibi Incoterms, mülkiyetin ne zaman geçtiğini ve ödeme yöntemini düzenlemez; bunlar satış sözleşmesinde ayrıca yazılmalıdır.

EXW (Ex Works) satıcı için en az yükümlülük içeren kuraldır. ICC'nin rehber notuna göre EXW'de satıcının ihracat gümrük işlemlerini organize etme yükümlülüğü yoktur; yalnızca alıcıya belge ve bilgi temininde yardımcı olur. ICC, ihracat izni almakta zorluk bekleyen alıcıların, ihracat gümrük işlemlerinin yükümlülüğünü ve masrafını satıcıya bırakan FCA kuralını seçmesini önerir. FCA'da satıcı malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder ve risk o noktada alıcıya geçer. Türkiye'de ilaç ihracatı İTS ihracat bildirimi ve TİTCK mevzuatına bağlı olduğundan, ihracat formalitelerini Türk ihracatçıda bırakan FCA ilaç sevkiyatlarında pratik bir seçenektir.

CPT ve CIP'te satıcı, varış yerine kadar taşıma sözleşmesini yapar ve navlunu öder, ancak teslim malın satıcının seçtiği taşıyıcıya verilmesiyle gerçekleşir. CIP'te satıcı ayrıca taşıma sırasında alıcının riskine karşı sigorta yaptırır; Incoterms 2020 ile bu sigortanın Institute Cargo Clauses (A) seviyesinde, yani daha geniş kapsamlı olması şart koşulmuştur. ICC'nin Ocak 2025 tarihli ulusal engeller raporuna göre Azerbaycan ve Kazakistan'da yabancı taşıma sigortası CIF ve CIP için giriş noktasına kadar kabul edilir, ülke içindeki sonraki taşıma için kabul edilmez. Yüksek değerli, sıcaklığa duyarlı ürünlerde sigortanın hangi bölümü kapsadığı bu nedenle önceden netleştirilmelidir.

DAP'ta satıcı malı varış yerinde, boşaltmaya hazır şekilde alıcının emrine bırakır; DPU'da boşaltmayı da satıcı yapar; DDP'de ise satıcı ithalat gümrüğünü ve vergileri de üstlenir. ICC, bazı ülkelerde yabancı firmaların ithalat gümrük ve vergi işlemlerini yapmasının yasak olduğunu, bu durumda DAP veya DPU'nun daha uygun olduğunu belirtir. İlaçta bu konu daha da önemlidir: Kazakistan Sağlık Kodeksi'nin 252. maddesi ilaç ithalatını lisanslı toptancılar ve üreticiler gibi belirli kişilerle sınırlar. Hangi kural seçilirse seçilsin, sıcaklık izleme ve sapma bildirimi gibi GDP sorumlulukları sözleşmede ayrıca tanımlanmalıdır. Teslim şekli ve fiyat teklifi için sitemizdeki İlaç Talep Formu'nu doldurabilirsiniz.

Kaynak: ICC, Incoterms 2020 (iccwbo.org); ICC, National regulatory barriers to the Incoterms 2020 rules, Ocak 2025 (library.iccwbo.org); GOV.UK, Incoterms rehberi (gov.uk); ABD Uluslararası Ticaret İdaresi, Know Your Incoterms (trade.gov); Kazakistan Halk Sağlığı ve Sağlık Sistemi Kodeksi, 7 Temmuz 2020, No. 360-VI.