Vaxtı keçmiş xərçəng dərmanları işi: 11 vilayətdə 22 nəfər saxlanıldı
İstanbul prokurorluğuna görə, vaxtı keçmiş xərçəng dərmanları yenidən qablaşdırılıb ölkədə və xaricdə satılıb; 11 vilayətdə 22 şübhəli saxlanılıb.
Nə baş verdi
2 noyabr 2026-cı ildə Bakırköy Baş Prokurorluğunun apardığı istintaq çərçivəsində mərkəzi İstanbul olmaqla 11 vilayətdə eyni vaxtda əməliyyat keçirildi. Ədliyyə naziri Akın Gürlekin sosial şəbəkə paylaşımına və prokurorluğun açıqlamasına görə, istintaq 24 şübhəli müəyyən edib, onlardan 3-ü dövlət qulluqçusudur. Onlardan 22-si saxlanılıb, qalan 2 nəfərin axtarışı davam edir. Əməliyyatda İstanbul Vilayət Polis İdarəsi iştirak edib; istintaq zamanı 4 şirkət və 5 iş yeri də müəyyənləşdirilib.
İddia edilən sxem necə işləyirdi
İstintaqçıların iddiasına görə, şübhəlilər istifadə müddəti bitmiş xərçəng dərmanlarının qablaşdırmasını və qutularını dəyişərək onları yenidən bazara çıxarıb, həm Türkiyədə, həm də xaricdə satışa təqdim ediblər. Cumhuriyet qəzetinin istinad etdiyi prokurorluq açıqlamasında dərmanların xəstəxanalardan əldə edildiyi, vaxtı keçməmiş kimi görünməsi üçün yeni qablaşdırma və təlimatlarla təchiz olunduğu, şübhəlilər arasında tibb işçiləri və əczaçıların da olduğu bildirilir. Dərmanların adı və ya təsiredici maddəsi açıqlanmayıb. Bütün bunlar hazırda yalnız iddiadır; şübhəlilər barədə məhkəmə qərarı yoxdur.
Miqyas və müsadirə
Maliyyə yoxlamalarına əsasən, şübhəlilərin və şirkətlərin ümumi əməliyyat həcmi təxminən 650 milyon lirə təşkil edib; rəsmilər bu pul axınlarının bəyan edilmiş kommersiya fəaliyyəti ilə uyğun gəlmədiyini açıqlayıb. Bu rəqəm əməliyyat həcmidir; mənbələr onu təsdiqlənmiş zərər kimi təqdim etmir və hansısa qurumun itkisi kimi göstərmir. NTV və Gazete Oksijen-in məlumatına görə, axtarışlar zamanı 300 000 lirə, 54 000 avro və 110 000 dollar nağd pul, 110 qram qızıl, 5 bilərzik və daha 3 qızıl əşya, eləcə də çoxlu dərman və sənəd götürülüb. Bundan əlavə, cinayət yolu ilə əldə edildiyi güman olunan daşınar və daşınmaz əmlaka, habelə bank hesablarına həbs qoyulub. Saxlanılan şübhəlilərlə bağlı hüquqi proses davam edir.
Niyə təhlükəlidir
İstifadə müddəti istehsalçının dərmanın effektivliyinə və təhlükəsizliyinə zəmanət verdiyi dövrü göstərir; onun gizlədilməsi xəstənin nə qəbul etdiyini bilməsini qeyri-mümkün edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) xəbərdarlıq edir ki, keyfiyyətsiz və saxta tibbi məhsullar ciddi sağlamlıq risklərinə, müalicənin uğursuzluğuna və hətta ölümə səbəb ola bilər; problem xərçəng terapiyası kimi həyati əhəmiyyətli məhsullara da aiddir. ÜST-nin məlumatına görə, aşağı və orta gəlirli ölkələrdə hər 10 dərmandan ən azı biri keyfiyyətsiz və ya saxtadır. Təşkilat tibbi məhsulların icazəsiz mənbələrdən alınmasının risklərinə diqqət çəkir. Dərmanından şübhələnən xəstə müalicəni öz başına dayandırmamalı, həkiminə və ya əczaçıya müraciət etməlidir.
Qanuni təchizat zənciri necə qoruyur
Türkiyədə insanlar üçün nəzərdə tutulan dərmanlar Türkiyə Dərman və Tibbi Cihazlar Agentliyinin (TİTCK) idarə etdiyi İTS (İlaç Takip Sistemi) vasitəsilə izlənir. Hər qutunun üzərindəki iki ölçülü kod (karekod) məhsul kodunu, seriya nömrəsini, partiya nömrəsini və istifadə müddətini daşıyır. Qutu istehsalçıdan əczaçılıq anbarına, oradan aptekə keçdikcə hər əl dəyişmə sistemə bildirilir; beləliklə, məhsulun haradan gəlib haraya getdiyini geriyə doğru izləmək mümkündür. Təhlükəsiz təchizatın əsas qaydası da buradan irəli gəlir: dərman yalnız TİTCK lisenziyalı anbarlardan və səlahiyyətli kanallardan alınmalıdır.
Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistandakı alıcılar üçün — Türkiyə mənşəli dərman idxal edən şirkətlər və apteklər hər göndərişdə partiya və seriya nömrəsi sənədlərini, analiz sertifikatını (CoA), tədarükçünün lisenziya məlumatını və məhsulun İTS-də qeydiyyatlı mənşəyini tələb etməlidir. Qablaşdırma ilə sənədlər arasında uyğunsuzluq, yenidən etiketlənmiş təsiri bağışlayan qutular və bazardan nəzərəçarpacaq dərəcədə aşağı qiymətlər xəbərdarlıq siqnalı sayılmalıdır. CSC olaraq yalnız TİTCK lisenziyalı məhsulları İTS-də qeydiyyatlı təchizat zənciri vasitəsilə tədarük edirik.
Mənbə: Bakırköy Baş Prokurorluğunun açıqlaması, Cumhuriyet vasitəsilə (2 noyabr 2026); NTV (2 noyabr 2026); Gazete Oksijen (2 noyabr 2026); Sabah (2 noyabr 2026); Haberler.com (2 noyabr 2026); ÜST-nin "Substandard and falsified medical products" məlumat vərəqəsi.